QR kod nedir?
QR kod, bilgiyi siyah beyaz kare desenlerle saklayan iki boyutlu bir barkod türüdür. Marketteki klasik çizgili barkod bilgiyi yalnız yatayda taşır ve az veri alır. QR kod ise hem yatay hem dikey okunduğu için çok daha fazla bilgi tutabilir.
Adındaki QR kısaltması hızlı yanıt anlamına gelen İngilizce ifadeden gelir. İsim tesadüf değildir, desen tam olarak hızlı okunmak için tasarlanmıştır. Köşelerdeki üç büyük kare, kameranın kodu hangi açıdan bakarsa baksın hizalayabilmesini sağlar. Kodun yan yatık ya da hafif eğik durması bu yüzden sorun olmaz.
Karekod ile aynı şey mi?
Evet, aynı şeydir. Karekod, QR kodun Türkçede yerleşmiş karşılığıdır. Bankacılık uygulamaları ve kamu hizmetleri genelde karekod terimini kullanır, teknoloji dünyası ise QR kod demeyi tercih eder. İkisi arasında teknik bir ayrım aramanıza gerek yok.
Karışıklık şuradan doğar. Bazı yerlerde barkod ile karekod aynı cümlede geçer ve iki farklı şey oldukları anlaşılmaz. Barkod tek boyutlu çizgilerden oluşur ve az veri taşır, karekod yani QR kod ise iki boyutludur ve bir web adresini rahatlıkla içine alır. Yani karekod barkodun daha gelişmiş bir akrabasıdır.
Kodun içinde ne saklanır?
Desenin içinde bir metin durur. Bu metin çoğunlukla bir web adresidir ama başka türleri de vardır.
- Web adresi: en yaygın kullanımdır, tarayıcıda bir sayfa açar.
- Düz metin: okunduğunda ekranda yazı olarak görünür.
- Kablosuz ağ bilgisi: telefonu ağa bağlar.
- Kişi kartı: ad ve telefon bilgisini rehbere eklemeyi teklif eder.
- Ödeme bilgisi: bankacılık uygulamalarında işlem başlatır.
Önemli bir ayrıntı şudur. Kodun içinde sayfanın kendisi bulunmaz, yalnız adresi bulunur. Bu yüzden hedef sayfa değişse bile kod aynı kalabilir, yeter ki adres değişmesin.
Telefonla nasıl okutulur?
Güncel telefonların büyük bölümünde ayrı bir uygulama indirmeye gerek yoktur.
- Kamera uygulamasını açın: telefonun standart kamerası çoğu durumda yeterlidir.
- Kodu ortalayın: kamerayı koda tutup deseni ekranın ortasına getirin.
- Netlenmesini bekleyin: bir iki saniye sabit tutun, kod tanındığında ekranda bildirim çıkar.
- Bildirime dokunun: adres tarayıcıda açılır.
Mesafe de sonucu etkiler. Kodu çok yakına tutarsanız kamera odaklanamaz, çok uzakta tutarsanız desen küçük kalır. Kodun ekranda rahatça görünecek bir büyüklükte durması en iyi sonucu verir.
Kod okunmuyorsa ne yapmalı?
Okuma sorunu genelde birkaç sebepten doğar ve hepsinin çözümü basittir.
İlk bakılacak yer kamera ayarlarıdır. Bazı telefonlarda QR tarama seçeneği kapalı gelir ve ayarlardan açılması gerekir. İkinci sebep ışıktır, çok parlak yansıyan ya da çok karanlık ortamlarda kamera deseni ayırt edemez. Üçüncüsü kodun kendisidir, çizilmiş, solmuş ya da üzerine etiket yapıştırılmış bir kod okunmaz. Bunlar geçilmişse Google Lens gibi bir uygulama ya da telefonun galerisinden fotoğraf üzerinden okutma seçeneği çözüm olur. QR kodun hangi mecrada işe yarayıp yaramadığını mecra rehberimizde ele aldık.
Tanımadığınız kodlarda dikkat
Kod, adresi gizlediği için tıklamadan önce nereye gittiğini göremezsiniz. Bu durum kötü niyetli kullanıma da açık kapı bırakır. Özellikle kamusal alanlardaki kodların üzerine sahte etiket yapıştırılması bilinen bir yöntemdir.
Basit önlemler yeterlidir. Okutmadan önce kodun üzerine sonradan yapıştırılmış bir etiket olup olmadığına bakın, kenarları kabarmış bir etiket şüphelidir. Kod okunduğunda açılan adresi bir kez okuyun, beklediğiniz kuruma ait mi kontrol edin. Giriş bilgisi ya da ödeme isteyen bir sayfayla karşılaşırsanız adres çubuğunu mutlaka doğrulayın.
Nerelerde karşımıza çıkar?
Kullanım alanı her geçen yıl genişliyor. Restoran masalarındaki menü kodları, faturalardaki ödeme kodları, ambalajlardaki ürün bilgisi kodları, etkinlik biletleri, kartvizitler ve sergi etiketleri en sık görülenleri.
Ortak nokta şudur. Fiziksel bir nesneyle dijital bir sayfa arasında köprü kurulması gereken her yerde QR kod işe yarar. Elle yazılamayacak kadar uzun bir adresi, tek dokunuşla açılabilir hale getirir. Kartvizitte kısa adres seçerken nelere dikkat edileceğini adres seçimi yazımızda anlattık.
Kendi kodunuzu üretmek
Kod üretmek ücretsizdir ve saniyeler sürer. Adresi bir QR üreticisine yapıştırır, kodu indirirsiniz. Burada tek önemli karar kodun içine ne koyacağınızdır.
Uzun bir adres yoğun bir desen üretir ve küçük boyutta basıldığında okunması zorlaşır. Kısa bir adres ise sade bir desen verir. Ayrıca kısa linkin hedefi sonradan değiştirilebildiği için basılmış kod ölmez, siz yalnız gittiği sayfayı güncellersiniz. Basılı kampanyalarda bu esneklik büyük kolaylık sağlar.
dijit.al ile kurulum
dijit.al, Dijital Link üzerinde kullanılabilen kısa adres köklerinden biridir. Ayrı bir platform değildir, Dijital Link içindeki alan adlarından biridir. Uzun adresinizi kısa linke çevirir, kodunuzu ondan üretir ve gerektiğinde hedefini değiştirirsiniz.
Her tarama panelde tıklama olarak sayılır. Plan ayrıntıları için planlar sayfasına bakın.
QR kod hakkında sık sorulanlar
QR kod ile karekod aynı şey mi?
Aynı şeydir. Karekod, QR kodun Türkçede yerleşmiş karşılığıdır. Teknik bir fark yoktur, yalnız terim tercihi değişir.
QR kod nasıl okutulur?
Telefonun standart kamera uygulamasını açın, kodu ekranın ortasına getirin ve bir iki saniye sabit tutun. Kod tanındığında çıkan bildirime dokunduğunuzda adres açılır.
QR kod okumak için uygulama gerekir mi?
Güncel telefonların çoğunda gerekmez, kamera uygulaması yeterlidir. Kamera tanımıyorsa ayarlardan QR tarama seçeneğini açabilir ya da Google Lens gibi bir uygulama kullanabilirsiniz.
Kod okunmuyor, sebebi ne olabilir?
Kamera ayarında tarama kapalı olabilir, ortam çok parlak ya da çok karanlık olabilir, kod çizilmiş, solmuş veya üzerine etiket yapıştırılmış olabilir. Fotoğraftan okutmayı da deneyebilirsiniz.
QR kodun içinde ne saklanır?
Bir metin saklanır, çoğunlukla bir web adresi. Kablosuz ağ bilgisi, kişi kartı ve ödeme bilgisi de olabilir. Sayfanın kendisi kodun içinde durmaz, yalnız adresi durur.
Tanımadığım kodu okutmak güvenli mi?
Temkinli olun. Kodun üzerine sonradan yapıştırılmış etiket olup olmadığına bakın ve açılan adresi okuyun. Giriş ya da ödeme bilgisi isteyen sayfalarda adres çubuğunu mutlaka doğrulayın.